อ.ตรี รัชยุทธ วรรณศิริบุญ

โอกาสเมื่อมาแล้วให้รีบตักตวง

ในการทำเกษตรและการขับเคลื่อนเครือข่าย สิ่งสำคัญที่พวกเรายึดถือเสมอคือการสอนใจสมาชิกให้มองเห็นและคว้าโอกาสในทุกสถานการณ์ ดังคำที่ว่า “โอกาสเมื่อมาแล้วให้รีบตักตวง” และ “เมื่อมองเห็นเงินแล้ว ต้องหยิบเก็บให้เป็น” เมื่อวันก่อน อ.ตรี รัชยุทธ ได้ลงพื้นที่ไปติดตามผลกระทบจากมรสุมและกระแสน้ำที่เอ่อลุ่ม เพื่อประเมินสถานการณ์ในแปลงที่จะทำสวนสาธิตของ น้องตัง และ วาวา จากระดับน้ำที่เห็น ชัดเจนว่าในแปลงนี้จำเป็นต้องมีการจัดการโครงสร้างพื้นฐานเสียก่อน ทั้งการทำคันล้อมและบ่อสูบน้ำให้เรียบร้อยเสียก่อนที่จะเริ่มปลูกไม้หลัก การวางระบบป้องกันตั้งแต่ต้นเช่นนี้ จะช่วยให้เราไม่ต้องมาตามแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าในภายหลัง จากภาพถ่ายบริเวณรั้วลวดหนาม จะเห็นเศษสวะและกิ่งไม้ที่ถูกกระแสน้ำพัดมาค้างอยู่ ซึ่งนี่คือ “คำตอบ” ที่ได้จากประสบการณ์และการทำงานผ่านการอ่านสภาพแวดล้อมจริง ทำให้เราเข้าใจพลวัตของน้ำในพื้นที่ และนำข้อมูลนี้มาออกแบบการป้องกันแปลงเกษตรได้อย่างถูกต้อง เปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาส: สนับสนุนภูมิปัญญาชุมชน สู่การอนุบาลกล้าไม้ PRM ขากลับจากการลงพื้นที่ ได้ขับรถผ่านชุมชนและพบกับ ยายลี อายุ 86 ปี กำลังนั่งสานตะกร้าไม้ไผ่ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์รูปแบบเดียวกับที่เรากำลังต้องการใช้พอดี ด้วยสายตาที่มองเห็นโจทย์และโอกาสตามหลักการที่เคยสอนสมาชิกเรื่องการคว้าโอกาสและการสร้างรายได้ เราจึงตัดสินใจสั่งซื้อตะกร้าไม้ไผ่จากยายลีทันทีจำนวน 300 ใบ เพื่อนำมาใช้เป็นอุปกรณ์สำหรับ อนุบาลกล้าไม้ก่อนปลูกจริงลงแปลง วิธีการนี้จะช่วยลดความเสียหายของราก ควบคุมคุณภาพ และทำให้ต้นกล้าที่ปลูกเติบโตสม่ำเสมอพร้อมกันทั้งแปลงตามแนวทางของศาสตร์ PRM ในขณะเดียวกัน การสั่งซื้อครั้งนี้ยังเป็นการช่วยเหลือคุณยายลีที่กำลังประสบปัญหาเรื่องช่องทางการจัดจำหน่าย พร้อมกับช่วยเติมเต็มสินค้าในสต๊อกของร้านค้าระบบปิดของเครือข่ายไปพร้อมกันในคราวเดียว การทำงานในวิถี PRM Thailand ไม่ใช่แค่การเรียนรู้เรื่องดิน น้ำ หรือพืชพรรณเท่านั้น แต่คือการเรียนรู้ที่จะอ่านธรรมชาติ รู้จักวางแผนป้องกันปัญหาล่วงหน้า และที่สำคัญคือการเชื่อมโยงความช่วยเหลือเกื้อกูลกันภายในชุมชน เปลี่ยนทุกโอกาสรอบตัวให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งต่อแปลงเกษตรและเพื่อนมนุษย์ อ.ตรี รัชยุทธ

อ่านเพิ่มเติม

จากขยะเปลือกไข่สู่หัวเชื้อจุลินทรีย์ลดปุ๋ยเคมี วิถีพึ่งตนเองที่เข้าถึงได้จริง

ในเส้นทางการเผยแพร่ความรู้ของคนเป็นครู สิ่งที่หนักหนาที่สุดไม่ใช่การลงมือทำ แต่คือการทำให้สมาชิก “เชื่อมั่นและเห็นคุณค่า” เพราะทุกคนต่างมีประสบการณ์และมุมมองเป็นของตนเอง ทว่าเจตนาในการเรียนรู้และความเข้าใจที่แท้จริงนั้นแตกต่างกัน วันนี้ อ.ตรี รัชยุทธ ได้เปิดเผยเบื้องหลังการทำงานใน “แล็บเล็กๆ” ผ่านการทดลองที่หยิบเอาวัสดุใกล้ตัวและปัญหาจริงรอบตัวมาคลี่คลาย เพื่อพิสูจน์ให้เห็นว่าเกษตรกรไทยสามารถพึ่งพาตนเองได้โดยไม่ต้องพึ่งต้นทุนที่สูง หลายคนอาจจำคำถามที่ อ.เป็ด เคยถามไว้ได้ว่า “ถ้ามีแหล่งเปลือกไข่ปริมาณมหาศาลในแต่ละวัน มันจะมีประโยชน์อะไรไหม?” ในเวลานั้นคำตอบคือ “มี แต่อย่าพึ่งทำ” เพราะงานวิจัยแต่ละเรื่องของ PRM ต้องเดินหน้าให้สุดทีละขั้นตอน จนกระทั่งปัจจุบัน เมื่อปัญหาขยะในบ้าน สภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรม ต้นทุนการผลิตทางการเกษตรที่สูงบานปลาย และผลผลิตที่ด้อยคุณภาพกลายเป็นวิกฤต ประกอบกับงานวิจัยก่อนหน้าเสร็จลุล่วง จุลินทรีย์กลุ่มนี้จึงถูกนำมาเพาะบ่มเพื่อใช้งานจริง: ศาสตร์ PRM ไม่ใช่ศาสตร์ที่มุ่งอวดภูมิความรู้ หรือเก่งกาจด้วยใบปริญญาบัตร หากแต่เป็นการให้ความรู้ที่สอดประสาน เข้าใจง่าย และปฏิบัติได้จริง การคิดค้นออกแบบของ อ.ตรี ในครั้งนี้ เปรียบเสมือนการย้อนรอยประวัติศาสตร์การปฏิวัติวงการเห็ดในอดีต เมื่อครั้งที่ อาจารย์อานนท์ เคยพาพี่น้องเกษตรกรไทยลุกขึ้นมาใช้ “หมอนึ่งลูกทุ่ง” แทนหม้อนึ่งความดันราคาแพง ประวัติศาสตร์ที่ถูกต้องเช่นนี้ นำมาซึ่งการขัดเกลาและประยุกต์ใช้กับเรื่องใหม่ๆ เพราะพวกเราคือคนทำงานจริง ไม่ใช่นักวิชาการในหอคอยงาช้าง แคลเซียมไอออน ธาตุอาหารสำคัญของพืช แคลเซียม เป็นธาตุอาหารสำคัญของพืช อีกทั้งเป็นธาตุที่เคลื่อนย้ายยากเมื่อใช้ฉีดพ่นทางใบ การใช้จุลินทรีย์แตกตัวธาตุอาหารดังกล่าวเป็นไอออน แล้วใช้โซลูชั่นนำพาเข้าสู่กระบวนการภายในอีกที แคลเซียมดังกล่าวถึงจะเหมือนกับถูกส่งมาจากราก สามารถเข้าถึงทุกส่วนที่พืชต้องการใช้ ศาสตร์ที่ PRM […]

อ่านเพิ่มเติม

Garden’9 Cafe เตรียมฟื้นฟูสวนตามแนวทาง PRM เริ่มต้นด้วย “ผักสวนครัวรั้วกินได้”

อ.ตรี PRM เริ่มเดินหน้าฟื้นฟูสวน Garden’9 Cafe อีกครั้ง ด้วยความตั้งใจที่จะสร้างงานขนาดเล็กที่เหมาะกับกำลังของตนเอง ลดการเดินทาง และสามารถดูแลได้อย่างต่อเนื่อง การฟื้นฟูครั้งนี้มุ่งพัฒนาสวนให้เป็นพื้นที่ขยายผลของ “สถานีสาธิตและถ่ายทอดเทคโนโลยีการเกษตรรูปแบบ PRM เกษตรรุ่นใหม่พัฒนา” เพื่อนำแนวทางการเกษตรของ PRM มาสู่การลงมือปฏิบัติในพื้นที่ ก้าวแรกคือการเตรียมจัดตั้งกลุ่ม “ผักสวนครัวรั้วกินได้” ส่งเสริมการปลูกผักและพืชอาหารใกล้ตัว โดยปัจจุบันได้รวบรวมเมล็ดพันธุ์ชนิดต่าง ๆ สำหรับแจกและจำหน่าย พร้อมอุปกรณ์การเพาะปลูกให้ผู้สนใจจัดหาไปใช้ ขอเชิญผู้สนใจติดตามความคืบหน้าการฟื้นฟูสวน Garden’9 Cafe และกิจกรรม “ผักสวนครัวรั้วกินได้” ผ่านเว็บไซต์ PRMthailand.com ต่อไป

อ่านเพิ่มเติม

เครือข่าย PRM จังหวัดตราด พบปะหารือทิศทางการดำเนินงาน พร้อมเรียนรู้แนวทาง PRM กับอาจารย์ตรี

เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2569 อาจารย์ตรี PRM ได้พบปะสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเกษตรปลอดภัย PRM จังหวัดตราด กลุ่มร้านค้าระบบปิด PRM ตำบลห้วยแร้ง และกลุ่มผลิตวัสดุฟื้นฟูดิน PRM ตำบลห้วยแร้ง เพื่อร่วมปรึกษาหารือทิศทางการดำเนินงานในอนาคต การพบปะครั้งนี้เปิดโอกาสให้สมาชิกแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเรื่องการบริหารจัดการกลุ่ม และการจัดกิจกรรมปฏิบัติงานของสมาชิก เพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันและเตรียมความพร้อมสำหรับการพัฒนางานต่อไป ปิดท้ายด้วยการถ่ายทอดความรู้และแนวทาง PRM จากอาจารย์ตรี ให้สมาชิกนำไปปรับใช้ในการทำเกษตรและการดำเนินงานของกลุ่ม พร้อมสานต่อความร่วมมือของเครือข่าย PRM ในจังหวัดตราด

อ่านเพิ่มเติม

อาชีพการเกษตร คือ อาชีพที่น่าร่ำรวยที่สุด

ผมมักจะยืนยันคำเดิมเสมอว่า “อาชีพการเกษตร คืออาชีพที่น่าร่ำรวยที่สุด” ลองพิจารณาดูเถิด… เพียงเราลงทุนด้วยเมล็ดข้าวเมล็ดเดียว หากรู้วิธีจัดการที่ถูกต้อง เมล็ดนั้นจะให้ผลผลิตกลับคืนมาถึง 300-400 เมล็ด หรือเพียงลงทุนกิ่งยางกิ่งเดียว เราก็สามารถเก็บเกี่ยวน้ำยางหล่อเลี้ยงชีวิตได้ยาวนานถึง 20-30 ปี นี่คือสัจธรรมที่ธรรมชาติมอบให้ แต่สิ่งที่น่าแปลกใจคือ ทำไมเกษตรกรส่วนใหญ่ยิ่งทำ หนทางยิ่งตัน รายได้ไม่คงที่ ต้นทุนเพิ่มขึ้น แต่ผลผลิตกลับตกต่ำลงเรื่อยๆ? ทำไมเราจึงยังไปไม่ถึงความ “ร่ำรวย”? คำตอบอยู่ที่ “ทัศนคติและการดำเนินชีวิต” ของเราครับ เรามักถูกสอนให้มอง “รายรับ” เป็นตัวตั้งว่าได้เงินมาเท่าไหร่ แต่เรากลับมองข้าม “รายจ่าย” และที่สำคัญที่สุดคือเราไม่ได้มองว่า “เราเหลือเท่าไหร่” เมื่อเงินที่เหลือในกระเป๋าหลังหักรายจ่ายที่สิ้นเปลืองนั้นแทบไม่เหลือ เราจึงมองว่าการเกษตรเป็นหนทางที่ตีบตัน ยากจน และไม่มีทางลืมตาอ้าปากได้ นั่นเป็นเพราะเรายังหา “จุดสมดุลของการครองเรือนในอาชีพ” ไม่เจอ เราฝืนหลักธรรมชาติด้วยการทำพืชเชิงเดี่ยวและละทิ้งเกษตรแบบผสมผสาน ในอดีตที่ระบบนิเวศยังสมบูรณ์ ธรรมชาติยังพอช่วยประคับประคองเราไว้ได้ แต่ปัจจุบันระบบนิเวศถูกทำลายด้วยการเกษตรแผนใหม่จนสิ้น เมื่อธรรมชาติไม่ค้ำจุน ปัญหาจึงหมักหมมและทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หัวใจสำคัญของ PRM: กลับสู่รากฐานที่ยั่งยืน นวัตกรรมศาสตร์ PRM พร่ำสอนพวกเราเสมอว่า: “การเกษตรอยู่ที่การทำดิน ไม่ใช่การวิ่งหาซื้ออะไรมาใส่” อ.ตรี รัชยุทธ วรรณศิริบุญ และจำไว้เสมอว่า “ดินคือพ่อ น้ำคือแม่ พืชคือลูก” วงจรเกษตรกรรมมีอยู่เพียงเท่านี้ครับ ไม่ว่าเราจะดิ้นรนไปทางไหน สุดท้ายคำตอบที่ยั่งยืนที่สุดคือการกลับมาสู่รากฐานที่ PRM วางไว้ อย่าเดินตามกระแสเงินที่ฉาบฉวย เพราะเมื่อทุกคนแห่กันไปทางนั้น […]

อ่านเพิ่มเติม