ความเป็นมา PRM แนวทางการดำเนินงานของ PRM

ดูบนรู้ล่าง ดูล่างรู้บน : ฟื้นชีวิต “ไม้โทรม” ด้วยจุลินทรีย์และศาสตร์ PRM

การทำการเกษตรและการเรียนรู้ธรรมชาติไม่ใช่เรื่องที่เราต้องรอให้ใครมาป้อนความรู้ให้อย่างเดียว แต่เป็นสิ่งที่ทุกคนสามารถศึกษา ทดลอง ค้นคว้า และทำความเข้าใจได้ด้วยตนเองจากการลงมือปฏิบัติจริง

หลายครั้งเมื่อต้นไม้ทรุดโทรม ใบเหี่ยวเฉา หรือหยุดชะงักการเจริญเติบโต เกษตรกรส่วนใหญ่มักพยายามหาสารเคมีหรือปุ๋ยบำรุงใบมาเร่งฉีดพ่น แต่ในมุมมองของ นวัตกรรมศาสตร์ PRM ต้นตอของปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใบ หากแต่อยู่ที่ “ดินและระบบราก”

จุลินทรีย์กระตุ้นดิน: กลไกธรรมชาติที่สร้างฮอร์โมนชุบชีวิต

หนึ่งในการทดลองที่ให้ผลลัพธ์ที่ชัดเจนที่สุดและมีการยอมรับกันมาก คือการใช้พลังของ จุลินทรีย์ดิน เข้ามาฟื้นฟูสภาพเสื่อมโทรม

จุลินทรีย์กลุ่มที่มีประโยชน์ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ย่อยสลายอินทรียวัตถุเท่านั้น แถมยังมีบทบาทสำคัญในการผลิตฮอร์โมนพืชตามธรรมชาติ ที่ทำหน้าที่กระตุ้นระบบรากให้แตกแขนงใหม่ ปลุกระบบดูดซึมอาหารที่เคยชะงักให้กลับมาทำงาน เมื่อดินเริ่มมีชีวิต จุลินทรีย์เริ่มขยายตัว สภาพแวดล้อมรอบรากจึงเปลี่ยนจาก “พื้นที่ตายปลูกอะไรไม่ขึ้น” กลายเป็น “ดินดีปลูกอะไรก็ขึ้น”

“ดูบนรู้ล่าง ดูล่างรู้บน” ที่ อ.ตรี พร่ำสอน

อาจารย์ตรี รัชยุทธ วรรณศิริบุญ ผู้ก่อตั้งศาสตร์ PRM มักจะย้ำเตือนกับพี่น้องเครือข่ายเสมอถึงหลักคิดสำคัญ:

“ดูบนรู้ล่าง ดูล่างรู้บน”

หลักการนี้หมายถึง การสังเกตความเชื่อมโยงที่แยกไม่ออกระหว่าง เรือนยอดด้านบน กับ ระบบรากด้านล่าง:

หากข้างบนไม่แตกยอด กิ่งก้านแห้งโทรม นั่นแปลว่าข้างล่างระบบรากกำลังมีปัญหา ดินแน่น แฉะ หรือขาดอากาศ
แต่เมื่อใดก็ตามที่เห็นยอดใหม่เริ่มแทงออกมา ใบอ่อนมีสีเขียวสดใส นั่นคือคำตอบที่ธรรมชาติบอกเราอย่างตรงไปตรงมาว่า “รากข้างล่างเริ่มเดินแล้ว และต้นไม้กำลังฟื้นตัวอย่างแท้จริง”

ไม้กระถางเดิมที่เคยโทรม แสดงการฟื้นตัวอย่างชัดเจน ยอดอ่อนและกิ่งใหม่เริ่มผลิออกมา บ่งชี้ว่ารากใต้ดินทำงานประสานกับจุลินทรีย์ได้เต็มที่แล้ว

สานต่อศาสตร์พระราชา: “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา”

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (ในหลวงรัชกาลที่ 9) พระราชทานหลักการทรงงานอันทรงคุณค่าไว้ว่า “เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา” ซึ่งสอดประสานกับวิถี PRM อย่างลึกซึ้ง:

เข้าใจ: เข้าใจสัจธรรมของธรรมชาติ ดิน น้ำ และพืช เข้าใจว่าดินเสื่อมโทรมเพราะอะไร และพืชต้องการอะไรในการมีชีวิต
เข้าถึง: เข้าถึงปัญหาในแปลง ลงมือตรวจดูหน้าดิน สังเกตการตอบสนองของต้นไม้ ค้นคว้าและทดลองด้วยตนเองจนได้ผลที่แม่นยำ
พัฒนา: ฟื้นฟูดินด้วยจุลินทรีย์และระบบนิเวศ เพื่อให้พืชกลับมาพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนโดยไม่ต้องพึ่งพาสารเร่งที่สิ้นเปลือง

ไม้โทรมๆ ในกระถางจะช่วยย่อภาพใหญ่ๆ ทำให้เข้าใจได้งานขึ้นโดยสามารถนำไปประยุกต์ได้ตั้งแต่พืชกระถาง ผักสวนครัว ไปจนถึงแปลงสวนผลไม้และพืชเศรษฐกิจระดับประเทศ