บทความ

พืชสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย

รายงานการศึกษาดูงานพืชสมุนไพร ณ สวนสมุนไพรสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี อำเภอนิคมพัฒนา จังหวัดระยอง จัดทำขึ้น เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาเรียนรู้ด้านพืชสมุนไพร

และการแพทย์แผนไทย ซึ่งถือเป็นองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีความสำคัญต่อระบบการดูแลสุขภาพของประชาชนมาอย่างยาวนาน การศึกษาดูงานในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อให้ผู้ศึกษาได้เรียนรู้เกี่ยวกับชนิดของพืชสมุนไพร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ สรรพคุณทางยา ตลอดจนแนวทางการนำสมุนไพรไปประยุกต์ใช้ในการดูแลสุขภาพและการป้องกันโรคได้อย่างเหมาะสม

ในการศึกษาครั้งนี้ ได้ทำการศึกษาและรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสมุนไพรที่จัดแบ่งตามกลุ่มอาการของโรค จำนวน 9 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มสมุนไพรแก้อักเสบ ลดบวม กลุ่มยาบำรุงเลือด กลุ่มยาแก้ไอ ขับเสมหะ กลุ่มยาถ่ายและยาระบาย กลุ่มยาแก้บิด แก้ท้องเดิน และโรคกระเพาะอาหาร กลุ่มยาถอนพิษ กลุ่มยาแก้โรคผิวหนังกลุ่มยาแก้ไข้ ลดความร้อน และกลุ่มยาแก้โรคเรื้อน ซึ่งเป็นการจัดหมวดหมู่สมุนไพรตามสรรพคุณทางยา เพื่อให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ของสมุนไพรในทางการแพทย์แผนไทยอย่างเป็นระบบ

รายงานการศึกษาดูงานพืชสมุนไพรฯ เภสัชกรรมไทย รุ่น 4Download

Related Posts

โอกาสเมื่อมาแล้วให้รีบตักตวง

ในการทำเกษตรและการขับเคลื่อนเครือข่าย สิ่งสำคัญที่พวกเรายึดถือเสมอคือการสอนใจสมาชิกให้มองเห็นและคว้าโอกาสในทุกสถานการณ์ ดังคำที่ว่า “โอกาสเมื่อมาแล้วให้รีบตักตวง” และ “เมื่อมองเห็นเงินแล้ว ต้องหยิบเก็บให้เป็น” เมื่อวันก่อน อ.ตรี รัชยุทธ ได้ลงพื้นที่ไปติดตามผลกระทบจากมรสุมและกระแสน้ำที่เอ่อลุ่ม เพื่อประเมินสถานการณ์ในแปลงที่จะทำสวนสาธิตของ น้องตัง และ วาวา จากระดับน้ำที่เห็น ชัดเจนว่าในแปลงนี้จำเป็นต้องมีการจัดการโครงสร้างพื้นฐานเสียก่อน ทั้งการทำคันล้อมและบ่อสูบน้ำให้เรียบร้อยเสียก่อนที่จะเริ่มปลูกไม้หลัก การวางระบบป้องกันตั้งแต่ต้นเช่นนี้ จะช่วยให้เราไม่ต้องมาตามแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าในภายหลัง จากภาพถ่ายบริเวณรั้วลวดหนาม จะเห็นเศษสวะและกิ่งไม้ที่ถูกกระแสน้ำพัดมาค้างอยู่ ซึ่งนี่คือ “คำตอบ” ที่ได้จากประสบการณ์และการทำงานผ่านการอ่านสภาพแวดล้อมจริง ทำให้เราเข้าใจพลวัตของน้ำในพื้นที่ และนำข้อมูลนี้มาออกแบบการป้องกันแปลงเกษตรได้อย่างถูกต้อง เปลี่ยนวิกฤตเป็นโอกาส: สนับสนุนภูมิปัญญาชุมชน สู่การอนุบาลกล้าไม้ PRM ขากลับจากการลงพื้นที่ ได้ขับรถผ่านชุมชนและพบกับ ยายลี อายุ 86 ปี กำลังนั่งสานตะกร้าไม้ไผ่ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์รูปแบบเดียวกับที่เรากำลังต้องการใช้พอดี ด้วยสายตาที่มองเห็นโจทย์และโอกาสตามหลักการที่เคยสอนสมาชิกเรื่องการคว้าโอกาสและการสร้างรายได้ เราจึงตัดสินใจสั่งซื้อตะกร้าไม้ไผ่จากยายลีทันทีจำนวน 300 ใบ เพื่อนำมาใช้เป็นอุปกรณ์สำหรับ อนุบาลกล้าไม้ก่อนปลูกจริงลงแปลง วิธีการนี้จะช่วยลดความเสียหายของราก ควบคุมคุณภาพ และทำให้ต้นกล้าที่ปลูกเติบโตสม่ำเสมอพร้อมกันทั้งแปลงตามแนวทางของศาสตร์ PRM ในขณะเดียวกัน การสั่งซื้อครั้งนี้ยังเป็นการช่วยเหลือคุณยายลีที่กำลังประสบปัญหาเรื่องช่องทางการจัดจำหน่าย พร้อมกับช่วยเติมเต็มสินค้าในสต๊อกของร้านค้าระบบปิดของเครือข่ายไปพร้อมกันในคราวเดียว การทำงานในวิถี PRM Thailand ไม่ใช่แค่การเรียนรู้เรื่องดิน น้ำ หรือพืชพรรณเท่านั้น แต่คือการเรียนรู้ที่จะอ่านธรรมชาติ รู้จักวางแผนป้องกันปัญหาล่วงหน้า และที่สำคัญคือการเชื่อมโยงความช่วยเหลือเกื้อกูลกันภายในชุมชน เปลี่ยนทุกโอกาสรอบตัวให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งต่อแปลงเกษตรและเพื่อนมนุษย์ อ.ตรี รัชยุทธ

อ่านเพิ่มเติม

สวนทุเรียน 5 ไร่ อ.อาคม จ.ตราด พลิกฟื้นดินด้วยพืชร่วมร่มทองหลางน้ำก้านแดงและเศษไม้ บำรุงต้นตามวิถี PRM

พาชมความก้าวหน้าแปลงทุเรียนอายุ 2 ปี 2 เดือน ของ อ.อาคม จ.ตราด กับการประยุกต์ใช้พืชร่วมร่มทองหลางน้ำก้านแดงและเศษไม้วัดไผ่ล้อม ห่ม บ่ม ฟื้นดินตามหลัก PRM เพื่อสร้างดินดีและพืชที่แข็งแรง ในแนวทางการทำเกษตรฟื้นฟูตามหลักของ PRM เรายึดมั่นเสมอว่า “ดินคือพ่อ น้ำคือแม่ พืชคือลูก” การดูแลพืชผลทางเศรษฐกิจอย่าง “ทุเรียน” ให้เจริญเติบโตอย่างยั่งยืน จึงไม่ใช่แค่การมุ่งเน้นใส่ปุ๋ยเคมีเพียงอย่างเดียว แต่หัวใจสำคัญอยู่ที่การสร้างระบบนิเวศและโครงสร้างดินให้สมบูรณ์จากภายใน วันนี้เราพาทุกท่านลงใต้ไปดูความสำเร็จและตัวอย่างการจัดการแปลงจริงจากเครือข่ายของเราที่ จังหวัดตราด โดย อ.อาคม เจ้าของสวนทุเรียนพื้นที่ 5 ไร่ ที่ได้น้อมนำแนวทางศาสตร์ PRM มาปรับใช้จนสวนเติบโตอย่างงดงาม พัฒนาการสวนทุเรียน 2 ปี 2 เดือน กับการดูแลอย่างเข้าใจ สวนทุเรียนของ อ.อาคม (ปลูกเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2567 ปัจจุบันเข้าสู่ช่วงอายุ 2 ปี 2 เดือนเต็ม) มีการบริหารจัดการธาตุอาหารและโคนต้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีการใส่ปุ๋ยสูตร 3 (25-7-7) ในปริมาณที่เหมาะสมใต้ทรงพุ่ม ควบคู่ไปกับการบริหารจัดการอินทรียวัตถุเพื่อคืนชีวิตให้ดิน นวัตกรรม “ห่ม บ่ม […]

อ่านเพิ่มเติม

จากขยะเปลือกไข่สู่หัวเชื้อจุลินทรีย์ลดปุ๋ยเคมี วิถีพึ่งตนเองที่เข้าถึงได้จริง

ในเส้นทางการเผยแพร่ความรู้ของคนเป็นครู สิ่งที่หนักหนาที่สุดไม่ใช่การลงมือทำ แต่คือการทำให้สมาชิก “เชื่อมั่นและเห็นคุณค่า” เพราะทุกคนต่างมีประสบการณ์และมุมมองเป็นของตนเอง ทว่าเจตนาในการเรียนรู้และความเข้าใจที่แท้จริงนั้นแตกต่างกัน วันนี้ อ.ตรี รัชยุทธ ได้เปิดเผยเบื้องหลังการทำงานใน “แล็บเล็กๆ” ผ่านการทดลองที่หยิบเอาวัสดุใกล้ตัวและปัญหาจริงรอบตัวมาคลี่คลาย เพื่อพิสูจน์ให้เห็นว่าเกษตรกรไทยสามารถพึ่งพาตนเองได้โดยไม่ต้องพึ่งต้นทุนที่สูง หลายคนอาจจำคำถามที่ อ.เป็ด เคยถามไว้ได้ว่า “ถ้ามีแหล่งเปลือกไข่ปริมาณมหาศาลในแต่ละวัน มันจะมีประโยชน์อะไรไหม?” ในเวลานั้นคำตอบคือ “มี แต่อย่าพึ่งทำ” เพราะงานวิจัยแต่ละเรื่องของ PRM ต้องเดินหน้าให้สุดทีละขั้นตอน จนกระทั่งปัจจุบัน เมื่อปัญหาขยะในบ้าน สภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรม ต้นทุนการผลิตทางการเกษตรที่สูงบานปลาย และผลผลิตที่ด้อยคุณภาพกลายเป็นวิกฤต ประกอบกับงานวิจัยก่อนหน้าเสร็จลุล่วง จุลินทรีย์กลุ่มนี้จึงถูกนำมาเพาะบ่มเพื่อใช้งานจริง: ศาสตร์ PRM ไม่ใช่ศาสตร์ที่มุ่งอวดภูมิความรู้ หรือเก่งกาจด้วยใบปริญญาบัตร หากแต่เป็นการให้ความรู้ที่สอดประสาน เข้าใจง่าย และปฏิบัติได้จริง การคิดค้นออกแบบของ อ.ตรี ในครั้งนี้ เปรียบเสมือนการย้อนรอยประวัติศาสตร์การปฏิวัติวงการเห็ดในอดีต เมื่อครั้งที่ อาจารย์อานนท์ เคยพาพี่น้องเกษตรกรไทยลุกขึ้นมาใช้ “หมอนึ่งลูกทุ่ง” แทนหม้อนึ่งความดันราคาแพง ประวัติศาสตร์ที่ถูกต้องเช่นนี้ นำมาซึ่งการขัดเกลาและประยุกต์ใช้กับเรื่องใหม่ๆ เพราะพวกเราคือคนทำงานจริง ไม่ใช่นักวิชาการในหอคอยงาช้าง แคลเซียมไอออน ธาตุอาหารสำคัญของพืช แคลเซียม เป็นธาตุอาหารสำคัญของพืช อีกทั้งเป็นธาตุที่เคลื่อนย้ายยากเมื่อใช้ฉีดพ่นทางใบ การใช้จุลินทรีย์แตกตัวธาตุอาหารดังกล่าวเป็นไอออน แล้วใช้โซลูชั่นนำพาเข้าสู่กระบวนการภายในอีกที แคลเซียมดังกล่าวถึงจะเหมือนกับถูกส่งมาจากราก สามารถเข้าถึงทุกส่วนที่พืชต้องการใช้ ศาสตร์ที่ PRM […]

อ่านเพิ่มเติม