ปาลิต วรพงศ์พิบูลย์ ผู้บันทึก
เนื้อหาของบทความนี้ได้รับกรุณาความรู้ รวมถึงกระบวนการปลูกเผือกหอม นวัตกรรมการฟื้นฟูดินศาสตร์ PRM จากท่านอาจารย์ตรี (อ.รัชยุทธ วรรณศิริบุญ) ผู้ก่อตั้ง PRM Thailand
รวมถึงการบันทึกจากคุณนฤมล กิจนุเคราะห์ แปลงปลูกอยู่ที่ ต.น้ำเชี่ยว อ.แหลมงอบ จ.ตราด เป็นผู้ที่ได้รับรางวัลจากกิจกรรมอาสาสมัครปลูกเผือก PRM ประเภทสวยใหญ่ ประจำปี 2568 น้ำหนักของเผือกหอมที่ใหญ่ที่สุด คือ 3.694 กิโลกรัม
ภาพเผือกหอมจาก คุณนฤมล กิจนุเคราะห์
โดยผู้เขียนจะขอแบ่งกระบวนการการปลูก ออกเป็น 6 ขั้นตอน ตามที่ได้ไปศึกษาค้นคว้าเพิ่มเติม เพื่อให้ง่ายต่อการศึกษา และผู้เขียนก็อยากทดลองปลูกดูสักครั้ง เนื่องจากมีพื้นที่เหลืออยู่ข้างบ้าน และคำบอกเล่าจากการเครือข่ายของ PRM Thailand
1. การเตรียมดิน
ขั้นตอนนี้เป็นพื้นฐานสำคัญเพื่อให้เผือกหอมเติบโตได้ดี โดยใช้หลักการของ นวัตกรรมการฟื้นฟูดินศาสตร์ PRM คือ กระบวนการ “ปรุง – ห่ม – บ่มฟื้นดิน” จำเป็นต้องมีการปรับปรุงดินให้เหมาะสมกับการปลูกพืช โดยการถ่ายทอดจาก อ.ตรี และท่านอาจารย์ได้เน้นย้ำมาด้วยว่าต้องทำให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ในต้นทุนที่ต่ำที่สุดก่อน
และจากการบันทึกของคุณนฤมล เริ่มที่
(1) การกำจัดวัชพืชออกจากแปลง
(2) ใส่วัสดุเตรียมฟื้นฟูดิน สูตร 1 ให้ทั่ว
(3) เอาหญ้าหรือฟางคลุมห่มดินให้ทั่วแล้วรดน้ำให้เปียกชุ่ม
โดยดินที่สวนของคุณนฤมล เป็นดินที่สวนค่อนข้างแข็ง ต้องทุบดินเวลาพูนดิน
2. การเตรียมพันธุ์และการเพาะกล้า
การคัดเลือกหัวพันธุ์เผือกหอม โดยการใช้สายพันธุ์ทั่วไปตามท้องตลาดที่มีจำหน่าย การจัดการหัวพันธุ์ก่อนปลูก โดยการแช่น้ำผสมโซคอนครึ่งชั่วโมง เพื่อกระตุ้นงอกของราก ทำให้ได้ต้นกล้าที่แข็งแรงพร้อมลงแปลงปลูก
3. การปลูกและการดูแลระยะต้นกล้า
เป็นช่วงที่เผือกหอมเริ่มลงแปลงปลูกและตั้งตัว เน้นการให้น้ำ การให้ปุ๋ยบำรุงในระยะแรก รวมถึงการเฝ้าระวังและป้องกันศัตรูพืชเบื้องต้น
4. การดูแลช่วงเติบโต (การให้ปุ๋ย)
ช่วงนี้เป็นระยะที่เผือกหอมมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วและสร้างหัวเผือก จะมีการให้ปุ๋ยตามตารางที่กำหนด เพื่อช่วยให้หัวเผือกพัฒนาได้ดีขึ้น
5. การดูแลช่วงท้ายและการเก็บเกี่ยว
เป็นขั้นตอนสุดท้ายก่อนการเก็บเกี่ยว ผลผลิตเผือกหอมจะมีการพัฒนาหัวอย่างเต็มที่ในช่วงนี้ การดูแลจะเน้นที่การให้ปุ๋ยบำรุงหัว และการเฝ้าระวังโรคและแมลงจนถึงช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเก็บเกี่ยว
6. การจัดการปัญหาและข้อสังเกต
ส่วนนี้รวมถึงการรับมือกับปัญหาที่อาจเกิดขึ้น เช่น โรคพืช แมลงศัตรูพืช และการปรับวิธีการดูแลตามสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป รวมถึงการจดบันทึกข้อสังเกตต่าง ๆ เพื่อนำไปปรับปรุงการปลูกในครั้งถัดไป
ภาพแปลงปลูกเผือกหอมจาก คุณนฤมล กิจนุเคราะห์
จากบันทึกของคุณนฤมล ผู้เขียนเอามาใส่แยกข้อมูล ลงในตาราง เพื่อได้ดูง่ายขึ้น
การเตรียมพันธุ์และการเพาะกล้า
| วันที่ (ปี 2567) | นับวัน (จากเริ่มแช่น้ำ) | รายละเอียด |
| 20 พ.ย. | – | ได้รับพันธุ์เผือก |
| 22 พ.ย. | วันที่ 1 | แช่น้ำ โซคอน ครึ่งชั่วโมง จากนั้นวางเรียงบนผ้ายาง เว้นระยะห่างไม่ให้หัวติดกัน โรยดินกลบพอท่วมหัว รดน้ำ สูตร 2 พอชุ่ม วันต่อไปรดน้ำปกติ และรดน้ำ สูตร 2 สัปดาห์ละ 1 ครั้ง |
การปลูกและการดูแลระยะต้นกล้า (1 เดือนแรก)
| วันที่ (ปี 2567-2568) | นับวัน (จากเริ่มแช่น้ำ) | รายละเอียด |
| 13 ธ.ค. | วันที่ 22 | ลงแปลงปลูกช่วงเช้าเสร็จแล้ว รดน้ำ ฮิวมิก และรดน้ำตาม วันต่อไปรดน้ำวันละ 1 ครั้ง |
| 13 ธ.ค. – 13 ม.ค. | วันที่ 22 – 53 | รดน้ำ สูตร 2 สัปดาห์ละ 2 ครั้ง |
ภาพแปลงปลูกเผือกหอม จากคุณนฤมล กิจนุเคราะห์
การดูแลช่วงเติบโต (เดือนที่ 2 – 4)
| วันที่ (ปี 2568) | นับวัน (จากเริ่มแช่น้ำ) | รายละเอียด |
| 1 ก.พ. | วันที่ 72 | พูนดินครั้งที่ 1 หลังจากนั้นรดน้ำปกติทุกวัน |
| 6 ก.พ. | วันที่ 77 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 6 ก.พ. – 15 ก.พ. | วันที่ 77 – 86 | รดน้ำปกติ 5 วัน รดน้ำ สูตร 2 1 ครั้ง |
| 15 ก.พ. | วันที่ 86 | รดน้ำ สูตร 4 |
| 20 ก.พ. | วันที่ 91 | ใส่ ปุ๋ยสูตร 16-16-16 (ช่วงนี้มีฝนตกทุกวัน) |
| 26 ก.พ. | วันที่ 97 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) รดน้ำตาม |
| 3 มี.ค. | วันที่ 104 | พูนดินเผือกครั้งที่ 2 (หลังตัดแขนง) |
| 7 มี.ค. | วันที่ 108 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 11 มี.ค. | วันที่ 112 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) รดน้ำตาม |
| 17 มี.ค. | วันที่ 118 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) รดน้ำตาม |
| 24 มี.ค. | วันที่ 125 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) รดน้ำตาม |
| 29 มี.ค. | วันที่ 130 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 4 เม.ย. | วันที่ 136 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 7 เม.ย. | วันที่ 139 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 14 เม.ย. | วันที่ 146 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 18 เม.ย. | วันที่ 150 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 20 เม.ย. | วันที่ 152 | พูนดินเผือก ครั้งที่ 3 |
| 22 เม.ย. | วันที่ 154 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 26 เม.ย. | วันที่ 158 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 29 เม.ย. | วันที่ 161 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
การดูแลช่วงท้ายและการเก็บเกี่ยว (เดือนที่ 5 – 7)
| วันที่ (ปี 2568) | นับวัน (จากเริ่มแช่น้ำ) | รายละเอียด |
| 5 พ.ค. | วันที่ 167 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 8 พ.ค. | วันที่ 170 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) (ช่วงนี้ฝนตก) |
| 12 พ.ค. | วันที่ 174 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 17 พ.ค. | วันที่ 179 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 20 พ.ค. | วันที่ 182 | รดน้ำ สูตร 2 |
| 24 พ.ค. | วันที่ 186 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 1 มิ.ย. | วันที่ 194 | รดน้ำ สูตร 4 (13-13-21) |
| 7 มิ.ย. | วันที่ 200 | ขุดเผือก เก็บเกี่ยวผลผลิต |
ข้อสังเกตและปัญหาที่พบจากการบันทึกของคุณนฤมล
- การห่มดิน: ต้องคอยเติมหญ้าหรือฟางตลอด หากเห็นว่าบางไป
- ปัญหาแมลง/หนอน: หนอนหรือแมลงกินใบตอนต้นเล็ก แก้ปัญหาด้วยการรดน้ำ สูตร 2 ให้บ่อยขึ้น
ในการทำเกษตรคงจะมีอีกหลายปัจจัย ขึ้นกับพื้นที่ที่ปลูกๆ การดูแลเอาใจใส่ของเกษตรกรเอง สภาพภูมิอากาศ ความรู้พื้นฐาน ระบบน้ำ และอื่นๆ ที่ต้องค่อยจัดการและแก้ไขปัญหา ผู้เขียนหวังว่าจะเป็นประโยชน์ในการนำไปประยุกต์ในการปลูกเผือกหอมต่อไป และหวังว่าจะเป็นไอเดียในการสร้างรายได้ และความมั่นคงด้านอาหารในอนาคตกับเกษตรกรท่านอื่นๆ ต่อไปครับ
ขอขอบคุณข้อมูล
รูปภาพจากพี่ปุ้ย จ.ตราด ที่ได้รวบรวมข้อมูล รูปภาพ รวมถึงการประกวดกิจกรรมอาสาสมัครปลูกเผือก PRM
บันทึกของคุณนฤมล กิจนุเคราะห์ จาก วาวา ลูกสาวของ อ.ตรี
